TRDI

Peningkatan hasil Terengganu kepada RM454.69 juta pada 2025 wajar dibaca sebagai perkembangan kapasiti fiskal negeri, bukan sekadar pencapaian kutipan.

Pada 2017, hasil negeri berada sekitar RM246 juta. Dalam tempoh lapan tahun, jumlah itu meningkat kira-kira 84.8 peratus. Bagi sebuah negeri yang asas industrinya tidak sebesar Selangor, Pulau Pinang atau Johor, pertumbuhan seperti ini menunjukkan kemampuan kerajaan negeri memperluaskan sumber pendapatan sedang bergerak ke arah yang lebih kukuh.

Peningkatan hasil memberi kerajaan negeri ruang fiskal yang lebih luas untuk menyusun keutamaan, memperkukuh komitmen sedia ada dan membiayai dasar baharu mengikut kemampuan semasa.

Keputusan Mesyuarat Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Terengganu pada 9 September untuk menaikkan elaun imam dan bilal berkuatkuasa pada 1 Oktober 2026 ialah salah satu contoh bagaimana ruang tersebut boleh digunakan.

Sebelum itu, kerajaan negeri menyalurkan RM1.022 juta kepada 511 masjid bagi program pengimarahan, dakwah dan kebajikan masyarakat. Selain masjid dan surau turut menerima subsidi bekalan air atau bantuan air percuma.

Dari sudut saiz belanjawan, peruntukan seperti ini mungkin tidak besar. Dari sudut dasar, ia menunjukkan sesuatu yang lebih penting, peningkatan hasil mula diterjemahkan kepada komitmen sosial yang lebih luas.

Hubungannya mudah. Kerajaan yang mempunyai hasil lebih kukuh lebih berupaya menaikkan bantuan, menanggung subsidi, memperbaiki kemudahan dan memperkenalkan program baharu tanpa terlalu menekan kedudukan kewangan semasa.

Pertumbuhan Hasil Perlu Datang Bersama Tadbir Urus

Prestasi hasil Terengganu juga perlu dibaca bersama rekod ketelusan kewangannya.

Dalam Malaysia Open Budget Index (MyOBI) 2026 yang diterbitkan Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi (IDEAS), Terengganu berada di kedudukan pertama bagi ketelusan belanjawan negeri dengan skor 77.

Rekod ini penting kerana peningkatan hasil sahaja belum mencukupi untuk membuktikan kualiti pentadbiran. Kerajaan juga perlu menunjukkan bagaimana wang dirancang, dibelanjakan dan dilaporkan.

Terengganu berada dalam kelompok teratas MyOBI sejak penilaian terdahulu, termasuk pada 2022 dan 2024. Ini memberi gambaran bahawa pertumbuhan hasil berlaku dalam persekitaran fiskal yang semakin terbuka kepada penelitian awam.

Dalam analisis pentadbiran, gabungan dua perkara ini lebih signifikan daripada angka hasil semata-mata, kemampuan menjana pendapatan meningkat, sementara tahap keterbukaan belanjawan turut dinilai tinggi.

Kritikan politik tetap boleh dibuat. Namun apabila mahu menilai prestasi kewangan, data perlu menjadi asas.

Faktor Petroleum Masih Menentukan Ruang Fiskal

Gambaran kewangan Terengganu belum lengkap tanpa melihat kedudukan hasil petroleum.

Bagi 2025, daripada kira-kira RM1.37 bilion bayaran petroleum yang diperuntukkan kepada Terengganu, sekitar RM659 juta disalurkan terus ke akaun kerajaan negeri. Baki kira-kira RM713 juta tidak disalurkan terus dan sebahagiannya diurus melalui mekanisme Kerajaan Persekutuan.

Perbezaan ini mempunyai implikasi besar terhadap perancangan kewangan.

Dalam pengurusan fiskal, jumlah wang penting, tetapi kawalan terhadap wang itu lebih menentukan. Kerajaan yang mengurus hasil secara langsung mempunyai fleksibiliti lebih besar untuk menentukan keutamaan, merancang aliran tunai dan menyusun pembangunan mengikut keperluan semasa.

Sebab itu isu petroleum Terengganu bukan hanya pertikaian tentang istilah atau kaedah bayaran. Ia berkait dengan tahap autonomi fiskal negeri.

Di sinilah pencapaian hasil RM454.69 juta menjadi lebih menarik.

Terengganu berjaya meningkatkan hasil janaan sendiri secara ketara ketika sebahagian besar hasil petroleum masih tidak berada di bawah kawalan langsung negeri.

Jika ruang fiskal sedia ada sudah membolehkan kerajaan menaikkan elaun imam dan bilal, menyalurkan peruntukan kepada masjid serta meneruskan subsidi tertentu, maka secara logiknya ruang dasar akan menjadi lebih luas sekiranya hasil petroleum dapat diurus sepenuhnya oleh kerajaan negeri.

Akhirnya, prestasi kewangan kerajaan boleh dinilai melalui tiga perkara, keupayaan meningkatkan hasil, kualiti pengurusan dan sejauh mana kemampuan itu diterjemahkan kepada masyarakat.

Pada tahap itu, kenaikan elaun imam dan bilal memberi satu gambaran yang jelas.